Lễ hội Gội đầu (lúng ta) được tổ chức tại khu vực đền Linh Sơn - Thủy Từ và bến thuyền bản Pom Sinh, xã Quỳnh Nhai, tỉnh Sơn La. Ảnh: Nhật Minh

Ngày 16.2 (29 Tết), xã Quỳnh Nhai lại tổ chức Lễ hội Gội đầu truyền thống, tiếng Thái gọi là "lúng ta". Lễ hội diễn ra tại đền Linh Sơn - Thủy Từ và bến Gội đầu, bản Pom Sinh.

Người Thái trắng xã Quỳnh Nhai, tỉnh Sơn La thực hiện nghi lễ gội đầu (Lúng ta), gột rửa điều cũ, cầu bình an, may mắn năm mới. Ảnh: Nhật Minh

Lễ hội bắt nguồn từ tích Nàng Han - vị nữ tướng giả trai, cầm quân đánh giặc bảo vệ bản mường. Sau chiến thắng, bà cho quân sĩ dừng bên suối tắm gội, ăn mừng và đón năm mới. Từ đó, nghi lễ được duy trì vào ngày cuối năm âm lịch.

Ông Đinh Trung Dũng - Bí thư Đảng ủy xã Quỳnh Nhai - cho biết: “Lễ hội gắn với tín ngưỡng thờ Nàng Han và được tổ chức đều đặn vào ngày 30 Tết.Tháng 1.2020, lễ hội được đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia".

Lễ hội gồm hai phần: lễ và hội. Phần lễ mở đầu bằng nghi thức dâng lễ tại miếu thờ Nàng Han và đền Linh Sơn - Thủy Từ, cầu thần núi, thần sông phù hộ. Thầy cúng thay mặt dân bản xin mở hội, tưởng nhớ công lao tiền nhân.

Nghệ nhân Nhân dân Điêu Văn Minh chia sẻ: “Ngày cuối năm, bà con các bản đều xuống sông dự lễ. Sau phần cúng, mọi người lấy nước có lá xo xe, bồ kết hoặc nước gạo để gội đầu. Đây là nghi thức gột rửa điều không may, cầu sức khỏe, bình an”.

Nghi thức gội đầu diễn ra bên bến sông Đà. Nước thơm nấu từ bồ kết, lá bưởi, sả và hoa xuân. Theo quan niệm người Thái, ai chưa gội đầu dịp này coi như chưa rũ bỏ điều xui rủi của năm cũ.

Chị Tòng Thị Ban, bản Bung Lanh, nói: “Năm nào tôi cũng tham gia. Gội đầu xong thấy nhẹ lòng, tin rằng điều không may sẽ trôi theo dòng nước”.

Là người con xa quê trở về dịp Tết, anh La Văn Quý, bản Phiêng Nèn, bày tỏ: “Tôi đi làm ăn xa, mỗi lần về đúng dịp lễ hội đều rất tự hào. Tôi quay lại những khoảnh khắc đẹp, chia sẻ lên mạng xã hội để bạn bè hiểu thêm về nét văn hóa của dân tộc mình”.

Lễ hội Gội đầu (lúng ta) được tổ chức tại bến thuyền bản Pom Sinh, xã Quỳnh Nhai. Ảnh: Nhật Minh

Sau phần lễ, người dân hòa vào điệu xòe, trò ném còn trong không khí rộn ràng. Lễ hội không chỉ là sinh hoạt tín ngưỡng mà còn thể hiện tinh thần đoàn kết, góp phần quảng bá văn hóa, du lịch vùng lòng hồ Quỳnh Nhai mỗi độ xuân về.