Bản Nậm Nghẹp thuộc xã Ngọc Chiến, huyện Mường La (Sơn La), nằm chênh vênh ở độ cao gần 2.000m so với mực nước biển. Từ sân cộng đồng, trước mặt là đỉnh Háng Coa Đề cao hơn 2.400m, phía sau là Tà Rông 2.650m và xa hơn là Tà Chì Nhù cao 2.979m – một trong những đỉnh núi cao và đẹp bậc nhất Việt Nam.

Trước đây, con đường đất quanh co, đèo dốc hiểm trở khiến Nậm Nghẹp như tách biệt với “hạ giới”. Chỉ người Mông trong bản quen đường mới dám điều khiển xe máy men theo mép vực. Nhưng hơn hai năm qua, con đường bê tông từ thung lũng Ngọc Chiến lên cổng trời Nậm Nghẹp dần thành hình nhờ sự chung sức của Nhà nước và người dân các bản Phày, Chư Pông, Nậm Nghẹp. Hàng nghìn ngày công, hàng vạn mét vuông đất rừng được hiến để mở đường.

Khi đường hoàn thành, xe tải có thể chở hàng hóa lên núi và nông sản như sơn tra (táo mèo), thảo quả, măng trúc… xuống xuôi. Người Mông bắt đầu mua xe máy, xe bán tải, còn du khách thì háo hức tìm đến “cổng trời” nhiều hơn. Trên đường lên, từng nhóm bạn trẻ dừng chân chụp ảnh giữa biển mây bồng bềnh trên mái nhà gỗ pơ mu hay những đồi hoa sơn tra trắng xóa.

Người Mông ở Nậm Nghẹp ăn Tết sớm từ 20 tháng Chạp. Không khí chuẩn bị rộn ràng với tiếng lợn, tiếng giã bánh, tiếng khèn gọi bạn tình. Bàn thờ vẫn thắp đèn mỡ lợn để dẫn tổ tiên về ăn Tết. Sau giao thừa, cả bản rủ nhau đi chúc Tết suốt đêm; trai gái mặc thổ cẩm, đeo bạc xủng xoẻng, tiếng cười nói vang khắp núi rừng. Qua rằm tháng Giêng, họ lại chuẩn bị cho Lễ hội hoa sơn tra – mùa đẹp nhất năm.

Những năm gần đây, du lịch cộng đồng khởi sắc. Dưới thung lũng có Hợp tác xã du lịch cộng đồng Ngọc Chiến, còn trên cổng trời, người Mông như Kháng A Lệnh xây dựng homestay, bungalow gỗ pơ mu, thành lập Hợp tác xã Nậm Nghẹp, phát triển sản phẩm sơn tra, dệt lanh nhuộm chàm, nấu rượu truyền thống. Mọi thứ còn mang tính “dò đá qua sông”, nhưng đầy hy vọng.

Từ Nậm Nghẹp, du khách có thể tỏa đi khám phá Thác Báy Tình, leo núi Tà Tao ngắm hoa đỗ quyên, chiêm ngưỡng “cây táo cô đơn” hay chinh phục Tà Chì Nhù theo cung đường ít người biết đến. Đặc biệt mùa hoa chi pâu tím ngắt nở bên sườn núi khiến hành trình thêm phần lãng mạn.

Từ “hạ giới” lên cổng trời là quãng đường nhiều gian lao, nhưng cũng đầy hạnh phúc. Bởi chỉ một bước chân qua Nậm Nghẹp, du khách như chạm vào miền cổ tích giữa tầng mây Tây Bắc – nơi thiên nhiên hùng vĩ hòa quyện cùng nhịp sống văn hóa người Mông bền bỉ qua bao mùa gió núi.