Du khách tham quan dệt vải truyền thống của đồng bào Thái phường Mộc Sơn.

Xã Ngọc Chiến là nơi sinh sống của 4 dân tộc gồm Thái, Mông, La Ha và Kinh. Xác định văn hóa truyền thống là nguồn tài nguyên quan trọng để phát triển du lịch cộng đồng, địa phương đã triển khai nhiều giải pháp bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc. Trong đó, chú trọng gìn giữ những nếp nhà sàn truyền thống của đồng bào Thái; bảo tồn không gian văn hóa Chum đá Lẩu Xá của dân tộc La Ha; không gian văn hóa đồng bào Mông tại bản Chom Khâu; rừng hoa sơn tra Nậm Nghẹp. Các lễ hội Mừng cơm mới của đồng bào Thái được tổ chức vào đầu tháng 9 hằng năm và Lễ hội Hoa Sơn Tra tại bản Nậm Nghẹp được tổ chức vào tháng 3, gắn với các hoạt động văn hóa, văn nghệ dân gian. Các nghề thủ công truyền thống mây tre đan của đồng bào Thái; vẽ hoa văn bằng sáp ong trên vải lanh của đồng bào Mông được bảo tồn, gìn giữ, góp phần làm phong phú sản phẩm du lịch cộng đồng, nâng cao sức hấp dẫn của điểm đến Ngọc Chiến.

Những giá trị văn hóa bản địa được khai thác hiệu quả trong hoạt động du lịch.

Bên cạnh đó, xã Ngọc Chiến duy trì một đội văn nghệ xung kích và 15 đội văn nghệ quần chúng tại các bản, thường xuyên luyện tập các điệu múa, điệu khắp truyền thống của dân tộc Thái, Mông phục vụ nhân dân và du khách. Công tác truyền dạy các loại hình nghệ thuật dân gian được thực hiện thường xuyên với sự tham gia của các nghệ nhân; đồng thời sưu tầm, lưu giữ các tích truyện lịch sử, văn hóa dân gian. Địa phương cũng chú trọng đào tạo đội ngũ hướng dẫn viên du lịch, đáp ứng nhu cầu tìm hiểu, trải nghiệm của du khách. Từ đầu năm đến nay, xã Ngọc Chiến đã đón trên 65.000 lượt khách, doanh thu khoảng 4,2 tỷ đồng.

Thuộc Khu du lịch quốc gia Mộc Châu, phường Mộc Sơn chú trọng bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa của 6 dân tộc Thái, Mường, Mông, Dao, Tày và Kinh gắn với phát triển du lịch. Trong đó, Lễ hội Hết Chá của đồng bào dân tộc Thái được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, là điểm nhấn văn hóa đặc sắc thu hút du khách. Các nghề truyền thống như nhuộm vải, thêu dệt thổ cẩm được duy trì; các đội văn nghệ quần chúng tiếp tục bảo tồn và phát huy những làn điệu dân ca, dân vũ, điệu xòe đặc trưng của đồng bào các dân tộc, góp phần đa dạng hóa dịch vụ du lịch và tạo thêm sức hút đối với du khách. Từ đầu năm đến nay, phường đón hơn 528.000 lượt khách, doanh thu trên 316 tỷ đồng.

Các homestay mang kiến trúc nhà sàn truyền thống tạo điểm nhấn cho du lịch cộng đồng xã Ngọc Chiến.

Có thể thấy, văn hóa không chỉ là tài sản tinh thần quý giá mà còn là nguồn lực quan trọng cho phát triển du lịch. Đến nay, tỉnh Sơn La đã kiểm kê, nhận diện đầy đủ hệ thống di sản văn hóa của 9 dân tộc, gồm Thái, Mông, Dao, Mường, Xinh Mun, Khơ Mú, La Ha, Lào và Kháng. Nghệ thuật Xòe Thái đã được UNESCO ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại; có 20 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia; 96 di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh. Cùng với đó, tỉnh đặc biệt quan tâm bảo tồn tiếng nói, chữ viết, dân ca, dân vũ, trang phục truyền thống, nghề thủ công, tri thức dân gian và các lễ hội đặc sắc. Các lễ hội Hoa Ban, Hết Chá, Gầu Tào, Pang A, Cầu mưa... được duy trì tổ chức thường niên, vừa đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa của nhân dân và trở thành sản phẩm du lịch hấp dẫn.

Việc bảo tồn văn hóa gắn với phát triển du lịch đang mở ra hướng đi bền vững cho nhiều địa phương trong tỉnh. Khi những giá trị truyền thống được gìn giữ, phát huy đúng hướng và trở thành sản phẩm du lịch đặc sắc, góp phần nâng cao đời sống người dân và xây dựng hình ảnh Sơn La là điểm đến giàu bản sắc, thân thiện và hấp dẫn đối với du khách trong nước và quốc tế.

Thu Huyền