Farmers in Muong Bu commune are harvesting apples.

Changing the mindset in production

The family of Mr. Lo Van Tieng, from Chon village, Muong Bu commune, had been involved in corn cultivation for many years. Farming on sloping land, they could only grow one crop per year, resulting in low yields and unstable income. This was also the common situation for many households in the area, as production mainly served self-sufficiency and was heavily dependent on weather conditions. To improve their income, in 2018, Mr. Tieng's family boldly converted over 3 hectares of corn fields to growing large apples, following the local government's guidelines.

Mr. Tiếng shared: "Initially, my family was hesitant because fruit trees take several years to bear fruit. But with technical guidance from officials, my family decided to switch and care for the trees according to proper technical procedures. The large apple trees have brought much higher economic efficiency compared to growing corn before. In the last four years, our apple orchard has had a stable yield of about 75 tons of fruit, with an average selling price of 20,000-30,000 VND/kg, resulting in an annual income of approximately 1.5 billion VND."

Not only in Muong Bu, but many localities in the province have formed concentrated fruit-growing areas. In Chieng Mung commune, the hillsides that were previously planted with corn and cassava are now covered with mangoes, longan, and pomelos. The family of Mr. Nguyen Van Phong, one of the leading households in developing grafted longan on the Na San plateau, is a clear example of the effectiveness of crop conversion.

Farmers in Chiềng Khoong commune are investing in automatic sprinkler irrigation systems for their longan orchards.

According to Mr. Phong, before grafting, the local longan variety had low yield and selling price. After grafting with high-yield, high-quality varieties, from the second year onwards, each hectare of longan trees produced 20-25 tons, with a much higher selling price than before. As a result, income from longan cultivation increased significantly, creating motivation for people to expand their area and invest in intensive farming.

During the period 2021-2025, the entire province reviewed and converted over 33,189 hectares of low-economic-efficiency crop land to fruit tree cultivation; of which, over 30,000 hectares were converted from corn cultivation, and the remainder from cassava. From the policy of planting fruit trees on sloping land, Son La has gradually formed concentrated production areas linked to the advantages of each locality, making fruit trees, coffee, and tea key agricultural products, creating added value and stable income for farmers.

Along with expanding cultivated areas and improving quality, Son La's agricultural products are increasingly asserting their position in the market. Many key products, such as mangoes, longan, bananas, plums, and coffee, have been granted planting area codes and packaging facility codes, meeting requirements for traceability and food safety; gradually expanding domestic and export markets.

Production of goods is linked to the market.

Crop diversification has significantly changed agricultural production methods in many localities. Previously, production was primarily based on experience, fragmented, and individualistic; now, many households are accustomed to producing according to technical procedures, meeting quality standards and market demands.

The fruit tree cultivation model of farmers in Chiềng Khương commune..

Cùng với sự chủ động của người dân, vai trò định hướng, đồng hành của các cấp, ngành ngày càng thể hiện rõ. Bước ngoặt lớn đối với nông nghiệp Sơn La là khi Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Kết luận số 121-TB/TU ngày 30/11/2015 về trồng cây ăn quả trên đất dốc, mở ra hướng đi mới trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng, khai thác lợi thế từng vùng, từng bước hình thành tư duy kinh tế nông nghiệp thay cho phương thức sản xuất truyền thống.

Tiếp đó, ngày 21/1/2020, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh ban hành Nghị quyết số 08-NQ/TU về phát triển nông, lâm nghiệp và thủy sản tập trung, bền vững, ứng dụng công nghệ cao và Nghị quyết số 06-NQ/TU về phát triển công nghiệp chế biến nông sản. Trên cơ sở đó, tỉnh Sơn La chú trọng thu hút doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực sơ chế, chế biến nông sản, từng bước hình thành chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ.

Việc hình thành các cơ sở chế biến sâu, góp phần nâng cao giá trị gia tăng, kéo dài thời gian bảo quản sản phẩm và giảm áp lực tiêu thụ nông sản tươi vào chính vụ. Nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã đầu tư nhà máy, cơ sở chế biến các sản phẩm chủ lực như xoài, nhãn, chuối, cà phê, chè, từng bước đa dạng hóa sản phẩm, đáp ứng yêu cầu của thị trường trong nước và xuất khẩu.

Song song với phát triển công nghiệp chế biến, nhiều địa phương điều chỉnh cơ cấu giống và thời vụ sản xuất để thích ứng với thị trường. Tại xã Chiềng Khoong, thay vì trồng nhãn đại trà, 110 hộ dân trong bản Hồng Nam tập trung chăm sóc nhãn cho quả chín sớm, góp phần giảm áp lực tiêu thụ chính vụ, tạo lợi thế cạnh tranh trên thị trường. Hiện nay, bản có 60 ha nhãn chín sớm, năng suất bình quân đạt 8,5 tấn/ha, tổng thu nhập gần 18 tỷ đồng mỗi năm, bình quân mỗi hộ đạt trên 160 triệu đồng.

Ông Đào Mạnh Hồng, Bí thư chi bộ, Trưởng bản Hồng Nam, cho biết: Ngoài xây dựng vùng nguyên liệu nhãn chín sớm, bản còn thành lập làng nghề chế biến nhãn với hơn 50 hộ tham gia làm long nhãn, mỗi năm tiêu thụ trên 3.000 tấn quả tươi. Việc hình thành làng nghề đã tạo thêm việc làm, tăng thu nhập cho bà con, góp phần xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường tiêu thụ.

Cùng với đó, nhiều diện tích cà phê, cây ăn quả trong tỉnh được chuyển sang sản xuất theo hướng hữu cơ, ứng dụng tưới tiết kiệm, giảm chi phí đầu vào. Việc áp dụng khoa học, kỹ thuật đã nâng cao hiệu quả kinh tế, tạo điều kiện để nông sản đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu, mở rộng thị trường tiêu thụ.

Những chuyển biến trong phương thức sản xuất và tổ chức lại sản xuất đã tạo nền tảng quan trọng để nông nghiệp Sơn La duy trì tăng trưởng ổn định, nâng cao giá trị gia tăng. Nông nghiệp tiếp tục khẳng định vai trò là trụ đỡ của nền kinh tế tỉnh, với tốc độ tăng trưởng bình quân 5 năm đạt 3,65%/năm; riêng năm 2025 đạt 6,76%. Giá trị thu hoạch trên 1 ha đất trồng trọt đạt 73 triệu đồng, tăng 20% so với năm 2021; giá trị hàng hóa nông sản tham gia xuất khẩu đạt 208 triệu USD, tăng 38,6% so với năm 2021 và chiếm 97% giá trị hàng hóa xuất khẩu toàn tỉnh. Đến năm 2025, toàn tỉnh có 91.185 ha cây công nghiệp, 85.050 ha cây ăn quả, sản lượng quả ước đạt 510.000 tấn, tăng 30% so với năm 2021.

Ông Vũ Tiến Đĩnh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và môi trường, khẳng định: Điểm then chốt trong quá trình chuyển đổi là tổ chức lại sản xuất theo hướng gắn với thị trường và chế biến. Khi người dân tham gia chuỗi giá trị, họ buộc phải thay đổi tư duy, làm nông nghiệp theo nhu cầu thị trường, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng.

Chuyển đổi diện tích cây trồng kém hiệu quả, góp phần làm thay đổi diện mạo nông thôn, tạo nền tảng phát triển nông nghiệp hàng hóa bền vững. Những đồi cây ăn quả xanh tốt trên đất dốc hôm nay, đang mang lại sinh kế ổn định cho người dân, từng bước đưa nông sản Sơn La vươn ra thị trường rộng lớn, khẳng định hướng đi phù hợp trong phát triển nông nghiệp của tỉnh.

Nguyễn Yến