Nghề làm giấy (thường gọi là giấy giang hoặc giấy bản) là một di sản văn hóa phi vật thể quan trọng của người Mông tại Sơn La, đặc biệt phát triển tại xã Vân Hồ và Mộc Châu. 

1. Nguyên liệu và kỹ thuật thủ công

Giấy được làm hoàn toàn thủ công từ nguyên liệu tự nhiên, không sử dụng hóa chất:

Nguyên liệu: Sử dụng cây giang non, không quá già để đảm bảo độ trắng và dẻo.

Quy trình: Cây giang được chẻ nhỏ, bỏ vỏ xanh, đem ninh với tro bếp từ 24 đến 48 giờ cho đến khi mềm nhũn. Sau đó, phần sợi được đập nát thành bột mịn, hòa vào nước và dùng khung vải để "tráng" thành từng lớp mỏng.

Phơi giấy: Giấy được phơi khô tự nhiên dưới ánh nắng mặt trời. Thành phẩm có màu vàng nhạt hoặc trắng đục, bề mặt nhám nhưng rất dai và có mùi thơm đặc trưng của rừng núi. 
2. Ý nghĩa trong đời sống tâm linh

Giấy giang không dùng để viết thông thường mà gắn liền với các nghi lễ tín ngưỡng: 

Thờ cúng: Dùng để dán lên bàn thờ tổ tiên, làm tiền vàng trong các dịp lễ Tết, lễ cúng dòng họ.

Lễ hội: Được sử dụng để trang trí nhà cửa, cắt thành các hoa văn truyền thống trong ngày Tết của người Mông. 

3. Phát triển du lịch và bảo tồn năm 2026

Tính đến đầu năm 2026, nghề làm giấy đã trở thành một sản phẩm du lịch trải nghiệm độc đáo tại Sơn La: 

Địa điểm trải nghiệm: Du khách có thể trực tiếp tham gia quy trình làm giấy tại bản Hua Tạt (xã Vân Hồ) dưới sự hướng dẫn của các nghệ nhân địa phương như anh Tráng A Của.

Sáng tạo mới: Từ giấy giang truyền thống, người dân đã phát triển thêm nghề làm tranh giấy và các đồ lưu niệm thủ công, giúp quảng bá văn hóa và nâng cao thu nhập cho cộng đồng. 

Nghề thủ công này không chỉ giữ gìn bản sắc dân tộc mà còn là cầu nối đưa văn hóa người Mông Sơn La đến gần hơn với du khách trong và ngoài nước.