Trong đời sống của người dân tộc Thái, bếp lửa không chỉ là nơi nấu nướng mà còn là linh hồn, biểu tượng cho sự ấm cúng và truyền thống gia đình trên nhà sàn.

Dưới đây là những ý nghĩa quan trọng của bếp lửa đối với người Thái:

• Trung tâm sinh hoạt gia đình: Bếp lửa là nơi cả gia đình quây quần sau một ngày làm việc. Đây là không gian để người già truyền dạy kinh nghiệm, kể chuyện cổ tích và luật tục cho con cháu.
• Giá trị tâm linh và tín ngưỡng: Người Thái quan trọng việc giữ lửa không bao giờ tắt hoàn toàn. Bếp là nơi trú ngụ của "ma bếp" (phi pháy), vị thần bảo vệ gia đình khỏi tà ma và mang lại may mắn.
• Nơi tiếp đón khách quý: Theo phong tục, khách đến chơi nhà thường được mời ngồi bên bếp lửa nhâm nhi chén rượu, thể hiện sự hiếu khách và gắn kết tình thân.
• Bảo quản thực phẩm và đồ dùng: Gác bếp (khà) phía trên bếp lửa là nơi hun khói thịt khô (thịt gác bếp), hạt giống và các nông cụ tre nứa để tránh mối mọt, ẩm mốc.
• Cấu trúc đặc trưng: Bếp thường được đặt ở gian ngoài (quản) hoặc gian giữa nhà sàn. Khung bếp được làm bằng gỗ chắc chắn, bên trong đổ đất nện chặt để cách nhiệt với sàn tre gỗ.