Giữ nét đẹp văn hóa truyền thống trên vùng đất Chiềng An

Phường Chiềng An, tỉnh Sơn La là nơi sinh sống của 10 dân tộc, trong đó đồng bào Thái chiếm trên 80% dân số. Những năm qua, cùng với phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập, địa phương luôn quan tâm chăm lo đời sống văn hóa, tinh thần cho đồng bào các dân tộc.

Các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao được duy trì thường xuyên. Những đội văn nghệ quần chúng ở các bản, tổ dân phố và các câu lạc bộ văn hóa đã trở thành nơi để người dân gặp gỡ, giao lưu, cùng nhau gìn giữ những nét đẹp truyền thống của dân tộc.

Đặc biệt, phường Chiềng An đang phát huy vai trò của các nghệ nhân, người cao tuổi và những người am hiểu văn hóa dân tộc trong việc truyền dạy tiếng nói, chữ viết, dân ca, dân vũ, trang phục và phong tục truyền thống. Đây không chỉ là cách bảo tồn văn hóa mà còn góp phần làm cho đời sống tinh thần của người dân ngày càng phong phú.

Các hoạt động văn hóa, thể thao góp phần nâng cao đời sống tinh thần, tăng cường tình đoàn kết giữa đồng bào các dân tộc phường Chiềng An. Ảnh: Văn Ngọc

Tại bản Tam Quỳnh, Câu lạc bộ Bảo tồn Văn hóa Thái được thành lập với 35 thành viên, gồm các nghệ nhân, người cao tuổi, hạt nhân văn nghệ và những người tâm huyết với văn hóa truyền thống. Câu lạc bộ tổ chức thành 3 nhóm: hát Thái, thêu khăn piêu và múa Thái.

Các nhóm duy trì sinh hoạt, cùng nhau luyện tập, trao đổi và truyền dạy những nét đẹp văn hóa cho thế hệ trẻ. Người biết nhiều hướng dẫn người biết ít, người biết hát truyền lại những làn điệu dân ca, người giỏi thêu chỉ dẫn cách tạo nên những hoa văn trên chiếc khăn piêu.

Bà Cà Thị Thương, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Bảo tồn Văn hóa Thái bản Tam Quỳnh, chia sẻ: “Trong bản còn nhiều người biết hát Thái, múa Thái, thêu khăn piêu và am hiểu văn hóa truyền thống. Câu lạc bộ được thành lập sẽ là nơi tập hợp mọi người cùng gìn giữ, người biết truyền lại cho người chưa biết, nhất là truyền dạy cho con cháu. Chúng tôi sẽ duy trì sinh hoạt thường xuyên, thu hút thêm lớp trẻ tham gia để văn hóa dân tộc được tiếp nối”.

Những ngày cuối tuần, khi công việc gia đình đã vơi bớt, các thành viên câu lạc bộ lại tập trung trong những bộ trang phục truyền thống. Tiếng hát, tiếng khèn, điệu xòe vang lên, tạo nên không khí vui tươi, đầm ấm.

Với người cao tuổi, những buổi sinh hoạt như vậy gợi nhớ về những ngày tháng gắn bó với văn hóa bản làng. Với lớp trẻ, đây là dịp để hiểu thêm về nguồn cội, học cách hát, cách múa và những phong tục đẹp của dân tộc mình.

Hoạt động tái hiện Hạn khuống với những câu hát giao duyên, đối đáp của đồng bào Thái. Ảnh: Văn Ngọc

Cùng với các hoạt động văn hóa, phường Chiềng An thường xuyên tổ chức các hoạt động thể dục thể thao, thu hút đông đảo đồng bào các dân tộc tham gia. Những môn thể thao dân tộc như đẩy gậy, kéo co, ném còn, tó má lẹ… được đưa vào các ngày hội, hội thi, tạo sân chơi bổ ích cho nhân dân.

Tại sân thể thao, tiếng cười, tiếng vỗ tay và tiếng reo hò vang lên trong các trận thi đấu. Những vận động viên không chuyên, từ thanh niên đến người cao tuổi, cùng tham gia tranh tài, giao lưu và rèn luyện sức khỏe.

Mỗi trận kéo co, mỗi cú tung còn hay bước chạy cà kheo đều mang đến niềm vui cho người dân. Điều đáng nhớ không chỉ là giải thưởng mà còn là tinh thần đoàn kết, sự gắn bó giữa các gia đình, các bản và các dân tộc trên địa bàn.

Bà Hoàng Thúy Nga, Phó Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội phường Chiềng An, cho biết: “Đại hội Thể dục thể thao cấp phường là ngày hội của nhân dân các dân tộc trên địa bàn. Đây là dịp thúc đẩy phong trào thể dục thể thao quần chúng, góp phần nâng cao sức khỏe, thể lực và tạo không khí vui tươi, phấn khởi trong nhân dân”.

Theo bà Nga, thông qua đây, phường tiếp tục đẩy mạnh cuộc vận động “Toàn dân rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại”, đồng thời giữ gìn, phát triển các môn thể thao dân tộc, truyền thống gắn với các môn thể thao hiện đại.

Đây cũng là dịp đánh giá phong trào thể dục thể thao tại các tổ, bản trong giai đoạn 2025-2030, từ đó có định hướng phù hợp để phong trào ngày càng phát triển sâu rộng, bền vững.

Cùng với tổ chức các hoạt động thi đấu, phường Chiềng An hướng tới đầu tư, cải tạo, nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ nhu cầu tập luyện, thi đấu của người dân. Qua đó, tạo điều kiện để phong trào thể dục thể thao quần chúng phát triển, góp phần nâng cao sức khỏe và đời sống tinh thần của nhân dân.

Đồng bào các dân tộc phường Chiềng An hào hứng tham gia môn đẩy gậy. Ảnh: Văn Ngọc

Đưa văn hóa truyền thống vào đời sống

Hiện nay, phường Chiềng An duy trì 19 câu lạc bộ văn hóa, tập hợp các nghệ nhân, người cao tuổi, hạt nhân văn nghệ và những người tâm huyết tham gia bảo tồn, truyền dạy. Đây là những hạt nhân quan trọng giúp văn hóa truyền thống tiếp tục hiện diện trong đời sống cộng đồng.

Nhiều giá trị văn hóa đặc trưng của đồng bào các dân tộc như tiếng nói, chữ viết, trang phục, ẩm thực, dân ca, dân vũ và phong tục vẫn được lưu giữ. Tuy nhiên, trước những đổi thay của cuộc sống hiện đại, việc bảo tồn và truyền dạy cho thế hệ trẻ được địa phương xác định là nhiệm vụ cần thực hiện thường xuyên.

Phường Chiềng An đã ban hành Đề án bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc gắn với phát triển du lịch giai đoạn 2025-2030. Theo đó, đến năm 2030, phường phấn đấu 100% bản, tổ dân phố có đội văn nghệ quần chúng hoạt động thường xuyên; 80% học sinh các cấp được tiếp cận giáo dục bản sắc văn hóa thông qua hoạt động ngoại khóa.

Đồng bào dân tộc Thái phường Chiềng An hào hứng tham gia môn tó má lẹ. Ảnh: Văn Ngọc

Cùng với duy trì các câu lạc bộ, phường sẽ xây dựng không gian văn hóa bản địa, phục dựng Hạn khuống, tổ chức trình diễn trang phục, giới thiệu ẩm thực; sưu tầm, tư liệu hóa và truyền dạy những giá trị văn hóa có nguy cơ mai một.

Ông Phạm Văn Thanh, Phó Chủ tịch UBND phường Chiềng An, cho biết:  Phường tiếp tục phát huy vai trò của nghệ nhân, người cao tuổi trong truyền dạy văn hóa; củng cố, nâng cao chất lượng hoạt động của các câu lạc bộ; khuyến khích thanh thiếu niên, học sinh tham gia.

Đồng thời, gắn các hoạt động bảo tồn với quảng bá, giới thiệu văn hóa truyền thống, từng bước khai thác những giá trị đặc sắc phục vụ phát triển du lịch của địa phương.

Từ những làn hát, điệu múa trong các buổi sinh hoạt cộng đồng đến những trận thi đấu thể thao sôi nổi, đời sống tinh thần của người dân phường Chiềng An đang có thêm nhiều hoạt động thiết thực, bổ ích. Những giá trị văn hóa truyền thống được gìn giữ, phát huy không chỉ làm phong phú đời sống của đồng bào các dân tộc mà còn góp phần tăng cường tình đoàn kết, xây dựng nếp sống văn hóa ở cơ sở.